Αναζητώντας Ουτοπίες

Η εργασία η οποία παρουσιάζεται εδώ έχει τον τίτλο: Διεκδικώντας Ουτοπίες: Στην Αναζήτηση μιας Ανθρώπινης Κοινωνίας.
Θέλουμε να ρίξουμε λίγο φως σε αυτόν τον τίτλο.
Στις επόμενες αναρτήσεις θα ασχοληθούμε με αυτό.
Ξεκινάμε.

“Εργασίες σαν κι αυτήν εδώ που τώρα ρίχνετε τα μάτια σας πάνω της, είναι καταδικασμένες να δημιουργήσουν περισσότερα ερωτήματα απ’ όσα θέτουν ή απαντάνε. Είναι επίσης επιρρεπείς σε αντιφάσεις και σκοτεινά σημεία που δικαίως ξεσηκώνουν κριτικές. Στην προσπάθεια να ελαχιστοποιηθούν αυτά τα διόλου κολακευτικά στοιχεία και εν μέσω μιας κάποιας λογοτεχνικής διάθεσης του υπογράφοντος, έχει γίνει η προσπάθεια να αίρονται τα ζητήματα περισσότερο απλουστευμένα παρά ακαδημαϊκά. Στόχος αυτής της εργασίας είναι να γίνεται κατανοητή σε όσο το δυνατόν περισσότερα άτομα -διότι φιλοδοξεί να τα αφορά όλα.

Για τις ανάγκες αυτές και πριν ακόμα παρουσιαστεί το κυρίως θέμα, είναι σημαντικό και για τη συνέχεια, να ξεκαθαριστούν σύντομα οι ξεχωριστές λέξεις του τίτλου που πιθανότατα να φαίνεται κάπως μεγαλόσχημος, υπερβολικά φιλόδοξος. Ξεκινάμε, παραδόξως, ανάποδα.

“Τι είναι μια κοινωνία; Για εμάς, κοινωνία είναι ένας κοινός τόπος όπου όλοι οι συμμετέχοντες και όλες οι συμμετέχουσες συνευρίσκονται, επικοινωνούν, μοιράζονται εμπειρίες και κάποιες απόλυτα βασικές ιδέες και αξιακούς κώδικες, με αποτέλεσμα μία, επίσης απόλυτα βασική, ομόνοια. Μια κοινωνία είναι μια συλλογική προσωπικότητα, μια ενότητα μέσα στην ατέλειωτη ποικιλία ατομικοτήτων.

Μέσα σε μια κοινωνία, οι διαφορετικές αντιλήψεις, ιδέες, προηγούμενες εμπειρίες και παραδόσεις συγχωνεύονται και συνυπάρχουν χωρίς υπαρξιακές διαμάχες. Μια κοινωνία είναι αποτέλεσμα επίσης του αυτοπεριορισμού που θέτουν τα μέλη της γνωρίζοντας ότι χωρίς αυτόν δεν θα ήταν δυνατό να γεννηθεί μια κοινωνία.

Έτσι, κοινωνία δεν μπορεί να είναι απλά ένα σύνολο ανθρώπων που τυχαίνει να ζουν στον ίδιο χώρο. Ούτε σημαίνει πως άνθρωποι που έρχονται έξω από αυτή δεν μπορούν να μετέχουν στο κοινωνικό σύνολο που ήδη πριν την άφιξή τους έχει δημιουργηθεί. Μπορεί οι κοινωνίες να συστήνονται αυτόματα, μα είναι θέμα διεκδίκησης να διατηρηθούν και να ανθίσουν.

Για εμάς, σήμερα, δεν υπάρχει πια κοινωνία και αυτό τον ισχυρισμό θα τον διατηρούμε για όλη την έκταση της εργασίας.”

Συχνά θα αναρτούμε σχόλια, φράσεις και ιδέες άλλων ανθρώπων, χρηστών των Κοινωνικών Δικτύων, που είτε βοηθούν στην εμπέδωση των όσων γράφει η εργασία είτε “συμφωνούν και επαυξάνουν” στα ζητήματα που αυτή η τελευταία θέτει.
Εδώ βάζουμε ένα παράδειγμα, “αλιευμένο” και μεταφρασμένο.

“Η επιβίωση την επόμενη δεκαετία δεν θα έρθει από τη διαμαρτυρία ή την υποταγή. Βρίσκονται και τα δύο μέσα στα πλαίσια του συστήματος. [Η επιβίωση] θα έρθει από τον σχεδιασμό, τον συντονισμό και παράλληλους τρόπους να καλυφθούν οι ανθρώπινες ανάγκες”

– @borkedsys on X

Σημείωση: Αυτός ο χρήστης μας αρέσει και μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα. Θα αναρτήσουμε πολλές του φράσεις.

Ας εμβαθύνουμε λίγο παραπάνω στον προηγούμενο ισχυρισμό μας ότι “δεν υπάρχει κοινωνία”. Υπήρχε κάποτε; Πότε ξεκίνησε; Τι οδήγησε στη διάλυση/απώλειά της;
Λίγα μόνο παραπάνω λόγια, παρμένα από την εργασία μας, καθώς η συζήτηση και η αναζήτηση συνεχίζεται.


“Παίρνουμε ως ιστορική βάση ότι η ανθρώπινη κοινωνία ξεκίνησε τη στιγμή που οι άνθρωποι σταμάτησαν να είναι νομάδες και εγκαταστάθηκαν οριστικά σε μία περιοχή. Αλλά στα όσα μας ενδιαφέρουν, η κοινωνία δεν έχει να κάνει τόσο πολύ με την ανακάλυψη της γεωργίας ή με κάποια άλλη ιστορική περίοδο, όσο με τα συστατικά στοιχεία που ένωσαν τους ανθρώπους, που τους έκαναν να συμβιώνουν, λίγο-πολύ, αρμονικά ώστε να προοδεύσουν αριθμητικά, επιστημονικά, τεχνολογικά, κοινωνικά. Ακόμα κι αν σε απεριόριστες περιπτώσεις αργότερα, οι πυλώνες αυτοί της κοινωνίας κατέρρευσαν ή διαλύθηκαν βίαια, για οποιοδήποτε λόγο, οι άνθρωποι αρχικά εισήλθαν σε μια κοινωνία ώστε να αλληλοβοηθηθούν, να συνεργαστούν, να διαμοιράσουν εργασίες και αγαθά όπως αυτοί οι ίδιοι αποφάσιζαν. Αυτό αναγκαστικά σήμαινε και κοινές αντιδράσεις λόγω των κοινών εμπειριών και παραδόσεων. Για παράδειγμα, θα ήταν εντελώς παράλογο να μείνει κάποιος αδιάφορος μπροστά στην καταστροφή της διπλανής του, όχι μόνο γιατί οι κοινότητες ήταν μικρές και όλοι είχαν στενές σχέσεις μεταξύ τους, αλλά και επειδή στηρίζονταν στις ικανότητές της για ένα κομμάτι της παραγωγής ή των «υπηρεσιών», όπως θα τα λέγαμε σήμερα.

Ο κόσμος που βλέπουμε σήμερα, πολλές χιλιάδες χρόνια μετά, είναι γεμάτος πόνο που μόνο σπάνια προέρχεται από κάποια φυσικά φαινόμενα όπως αυτά από τα οποία υπέφεραν οι πρόγονοί μας. Τα ιστορικά αλλά και τρέχοντα παραδείγματα μυριάδων τύπων βλάβης, αυταρχισμού, καταπίεσης, σκλαβιάς, βίας και αδικίας από την πλευρά όσων άρχουν εις βάρος των αδυνάτων είναι κυριολεκτικά ατέλειωτα και λαμβάνουν χώρα καθημερινά, κάθε λεπτό και για αιώνες, σε κάθε γωνιά του πλανήτη, όπου υπάρχει άνθρωπος. Μα, ακόμα χειρότερα, εκεί έχει φτάσει η Ανθρώπινη Κατάσταση ώστε μια μειοψηφία να υπεραμύνεται αυτών των εξουσιαστικών πρακτικών ή και να τις χειροκροτά, ακόμα κι αν είναι μια γενοκτονία, όπως βλέπουμε στις μέρες μας – ενώ η πλειοψηφία μοιάζει να τις ανέχεται.

Αν αυτά τα φαινόμενα δεν παρουσιάζονταν σε όλες τις κοινωνίες, ή αν κάποιες από τις κοινωνίες τα είχαν περάσει και ξεπεράσει, τότε δεν θα μπορούσαμε να επεκτείνουμε αυτή την αρνητική εικόνα σε όλη την Ανθρώπινη Κατάσταση. Αντίθετα, οι άνθρωποι ψάχνουν για νέες εκφράσεις που να αποτυπώνουν καλύτερα την Κατάσταση αυτή, όπως «κοινωνική σήψη» ή «συντηρητικοποίηση της κοινωνίας». Από τη στιγμή λοιπόν που δεν βλέπουμε πουθενά ειρηνικές, χωρίς καταπίεση ή εκμετάλλευση κοινωνίες που να βασίζονται στην αλληλεγγύη και στην αμοιβαία προσφορά βοήθειας, πρέπει αναγκαστικά να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι είτε η σημερινή κοινωνία είναι κάτι άλλο από αυτό που πιστεύουμε ή ότι, απλούστατα, κοινωνία δεν υφίσταται πλέον.

Σαφώς, δεν είναι μόνο οι κυβερνώντες και οι άρχοντες που είναι υπάιτιοι για αυτές τις πρακτικές. Σε αυτή την εργασία και όπως θα φανεί και παρακάτω, παίρνουμε πάρα πολύ σοβαρά τις ευθύνες του κάθε ατόμου, πολίτη, ανθρώπου. Έτσι και ποτέ δεν θα επιχειρήσουμε να τις αποκρύψουμε. Παρόλα αυτά, πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι σε ένα συντριπτικό ποσοστό, η βία και η αδικία προέρχονται από αυτούς που εξουσιάζουν (ή θέλουν να εξουσιάζουν) επάνω στους εξουσιαζόμενους˙ που πάντως γεννήθηκαν και πρέπει να είναι, ελεύθερα άτομα”

(Συνεχίζουμε στην επόμενη ανάρτηση)

Μιας και πολλές φορές στην εργασία θα χρησιμοποιήσουμε τη λέξη “Κοινωνία”, καλό θα ήταν να κάνουμε μια διασάφηση από νωρίς. Παρακάτω το πρώτο κομμάτι της εργασίας που αργότερα θα εμπλουτιστεί

“Στην πατρίδα του υπογράφοντος, όπως πιθανά και σε άλλες, υπάρχουν μερικές τυπικές εκφράσεις που οι πολίτες χρησιμοποιούν για να χαρακτηρίσουν την κοινωνία τους, όταν ένα αποτρόπαιο γεγονός προκαλεί γενικευμένη φρίκη, όταν μια άσχημη είδηση συγχύζει τόσο πολύ τους ανθρώπους που φαίνεται σαν τα αίτια του «κακού» να είναι πολύ βαθύτερα από τις αδικοπραξίες μεμονωμένων ατόμων. Παλαιότερα, η κοινότερη έκφραση ήταν το «Σε τι κοινωνία ζούμε», ερώτημα χωρίς απάντηση, γεμάτο υποψία για τη γενικότερη παρακμή που κρύβεται πίσω από τις ιστορίες που βγαίνουν στην επιφάνεια. Σήμερα, αντίθετα, το γενικό αίσθημα έχει απαντήσει σε αυτό το ερώτημα και πολύ συχνά χρησιμοποιούνται άλλες εκφράσεις όπως «Έχουμε αποτύχει ως κοινωνία», «Σάπια κοινωνία», «Άρρωστη κοινωνία» και μια σειρά από άλλα, σπανιότερα.

Δυσάρεστη κι αν είναι, αυτή η ανακάλυψη, βρίσκεται πιστεύουμε προς τη σωστή κατεύθυνση και τη χαιρετίζουμε σαν ένα «βήμα μπροστά» στη συνείδηση των ατόμων. Αν γινόταν πάντως μια προσπάθεια να εμβαθύνουμε στο ζήτημα της «αρρώστιας» αυτής της κοινωνίας, το ζήτημα θα παρουσιαζόταν πολύ πιο περίπλοκο απ’ ό,τι τελικά είναι και θα καταλήγαμε, δυστυχώς, σε κάτι οδυνηρά οριστικό, ότι τελικά δεν υπάρχει πια κοινωνία. Και αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος που πολλές φορές δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε πως είναι δυνατό να λαμβάνουν χώρα όλες αυτές οι ασχήμιες, ιδιωτικές και δημόσιες, καθημερινά.”

Έχοντας παραδομένη τη διαχείριση της κοινωνίας στα χέρια κάποιων τρίτων, η ανθρωπότητα έπεσε σε τέτοιες αβύσσους απληστίας, εξαχρείωσης και καταστροφής του ζωτικού της χώρου που αν δεν αλλάξει ριζικά και άμεσα τον τρόπο ζωής της κινδυνεύει ακόμα και με εξαφάνιση.

Αυτός ο διαδικτυακός χώρος φιλοξενεί κείμενα μιας διαρκώς ανανεούμενης εργασίας η οποία, αφού αναζητήσει τις πηγές των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Ανθρωπότητα, προτάσσει την ατομική και κοινωνική αυτονομία ως τρόπο οργάνωσης και ζωής

Συνοδεύοντας το κυρίως σώμα της εργασίας θα υπάρχει ένα παράρτημα όπου θα προστίθενται φράσεις, σχόλια και ειδήσεις με αντίστοιχη εξήγηση, ανάλυση και σχολιασμό.

Ένας ποταμός ζει σε μια κοίτη και τα ρέοντα ύδατα σπρώχνουν προς τη μία και την άλλη πλευρά έχοντας όμως πάντα τον ίδιο προορισμό.
Το ίδιο συμβαίνει και με τις πολιτικές, ανθρώπινες και κοινωνικές ιδέες που εκφράζονται στην εργασία μας. Ενώ η πηγές και οι βάσεις τους παραμένουν απαράλλακτες, άκαμπτες θα έλεγε κανείς, οι συνεχείς ροές ιστορικών εξελίξεων αλλά και σκέψεων και ιδεών, επιτρέπουν, πολλές φορές απαιτούν κιόλας, νέες ραβδώσεις, διόδους, αλλαγές.
Τελικά όμως, η κατεύθυνση και ο προορισμός παραμένουν ίδια. Θεωρούμε ότι αυτό είναι άλλωστε κάτι κοινό που έχουν, ο ποταμός αυτός και η εργασία, με την Ανθρωπότητα καθώς η Ανθρώπινη Ιστορία παρουσιάζει εγγενώς μια πάλη, έναν αγώνα: την προσπάθεια του ανθρώπου να γίνει Άνθρωπος.